English version
Wersja polska
W dniach 26–27 listopada 2025 r. partnerzy projektu Gov4Water spotkali się w Orleanie, aby omówić postępy w pracach nad ulepszeniem systemów zarządzania wodami w regionach Europy oraz poznać przykłady francuskich rozwiązań w zakresie adaptacji do zmian klimatu.
Wydarzenie obejmowało:
DZIEŃ 1 — SEMINARIUM INTERREGIONALNE (26 LISTOPADA 2025)
Oficjalne otwarcie i cele spotkania
Seminarium rozpoczęło się w siedzibie Agence de l’Eau Loire-Bretagne w Orleanie. Gospodarze przywitali partnerów projektu i przedstawili główne cele wydarzenia: wspólne omówienie wyników analiz governance wodnego oraz zidentyfikowanie elementów, które mogą zostać przeniesione do polityk regionalnych.
Potrzeby i propozycje dotyczące zarządzania wodą
Dyskusje od początku pokazały, że mimo odmiennych warunków geograficznych i administracyjnych wszyscy zmagają się z podobnymi wyzwaniami, takimi jak:
Najważniejszym elementem porannej sesji było przedstawienie raportów opisujących diagnozę systemów zarządzania wodami w regionach partnerskich. Każdy region przygotował krótkie podsumowanie, a następnie w grupach mieszanych prowadzono dyskusje porównujące:
Województwo Łódzkie – główne obserwacje i wnioski
W przypadku Województwa Łódzkiego wskazano na szczególnie trudną sytuację regionu wynikającą z braku dużych rzek, niskiej retencji glebowej, presji klimatycznej i nasilających się susz, niejednorodności danych dotyczących wód oraz braku systemowego podejścia do planowania w skali zlewni.
W związku z powyższym sformułowane następujące rekomendacje dla naszego regionu:
1. Przejście do zarządzania w układzie zlewniowym
Zlewnie Bzury, Pilicy, Neru, Widawki czy Grabi powinny stać się głównym poziomem planowania, łącząc gospodarowanie wodą, glebą i użytkowaniem gruntów.
2. Model współzarządzania
Wspólna odpowiedzialność: Wody Polskie + samorządy + mieszkańcy + naukowcy + użytkownicy wód.
3. Integracja polityki wodnej z przestrzenną i rolną
4. Nowoczesne narzędzia cyfrowe
Stworzenie Regionalnego Systemu Informacji o Wodach, łączącego dane IMGW, PIG, Wód Polskich, WIOŚ i gmin.
5. Wzmocnienie roli samorządu województwa
Propozycja utworzenia Regionalnego Centrum Zarządzania Wodami przy UMWŁ oraz zespołów eksperckich współpracujących ze służbami centralnymi i lokalnymi.
Warsztaty popołudniowe — matryca wspólnych priorytetów
Po południu uczestnicy wspólnie tworzyli matrycę konwergencji, obejmującą najważniejsze priorytety i rekomendacje o znaczeniu transregionalnym.
Wyodrębniono m.in.:
DZIEŃ 2 — WIZYTA STUDYJNA (27 LISTOPADA 2025)
W drugim dniu uczestnicy seminarium udali się do dwóch lokalizacji prezentujących praktyczne zastosowania działań adaptacyjnych i gospodarki wodnej we Francji: osiedla Larry w Olivet oraz szkółki Javoy.
OLIVET — LARRY: MIASTO-GĄBKA W PRAKTYCE
Koncepcja i kontekst
Osiedle Larry, położone w gminie Olivet, to przykład nowoczesnej dzielnicy budowanej zgodnie z założeniami programu Objectif Climat 2030. Miasto od lat wdraża rozwiązania, które mają:
Cała dzielnica została zaprojektowana tak, aby woda opadowa pozostawała na miejscu. Zastosowano:
Drogi, chodniki i place ograniczono do minimum. Duża część ruchu odbywa się w zielonych alejach, a zastosowane nawierzchnie są częściowo przepuszczalne. Przestrzeń publiczną projektowano tak, by prowadziła mieszkańców przez tereny zielone, wykorzystując naturalne przewyższenia i obniżenia dla kierowania wody deszczowej. Odnawianie wodnych mikrosystemów oraz świadome wykorzystanie roślinności ogranicza efekt miejskiej wyspy ciepła — kluczowe w kontekście zmian klimatu. W osiedlu Larry widać pełną spójność między planowaniem przestrzennym, zarządzaniem wodą, infrastrukturą zieloną i działaniami adaptacyjnymi. To syntetyczny model miasta, które uczy się z natury, a później wdraża tę wiedzę w urbanistyce.
W takiej koncepcji zbudowana została także szkoła podstawowa wraz z parkingiem, która została oddana do użytkowania kilka lat temu. Zielone ściany, którymi pokryta jest placówka znacząco obniżają temperaturę elewacji podczas upałów, a miejsca postojowe dla samochodów zorganizowane są w taki sposób aby jak największy obszar stanowiły powierzchnie przepuszczalne. Parkingi uwzględniają także rowy, do których odprowadzana jest woda deszczowa.
Chodniki oraz ulice w mieście Olivet budowane są w ten sposób aby nie utrudniać spływu wody deszczowej do biegnących wzdłuż szosy rowów.
W związku z okresowymi niedoborami wody w okresach letnich, przedsiębiorstwa zajmujące się produkcja rolniczą lub ogrodniczą coraz częściej decydują się na zapewnienie sobie alternatywnych źródeł tego surowca. Retencjonowanie wody deszczowej i wykorzystywane jej do podlewania roślin jest praktyka coraz powszechniej stosowaną. Zbiorniki retencyjne mogą mieć np. formę balonów, które wypełniają się deszczówką odprowadzaną z dachów szklarni (zdjęcia poniżej).
Szkółka JAVOY — WZORCOWY PRZYKŁAD OBIEGU ZAMKNIĘTEGO WODY W OGRODNICTWIE
Szkółka Javoy Plantes w regionie Loiret to jeden z najbardziej rozpoznawalnych przykładów zrównoważonej produkcji szkółkarskiej we Francji. Od ponad dwóch dekad firma rozwija technologie oszczędnego gospodarowania wodą oraz rozwiązania wspierające adaptację miejskich przestrzeni do zmian klimatu.
Już w 2003 roku szkółka wdrożyła w pełni szczelne powierzchnie uprawowe, dzięki którym możliwe jest zbieranie wody opadowej oraz wody spływającej z podlewania. Trafia ona następnie do dwóch dużych zbiorników retencyjnych o łącznej pojemności ok. 8 000 m³ i jest ponownie wykorzystywana. Według danych branżowych, w 2023 roku około 70% zużywanej wody pochodziło z recyklingu, co stawia szkółkę wśród liderów gospodarki wodnej w sektorze ogrodniczym.
Rozwiązania Javoy są regularnie wskazywane przez Agence de l’Eau Loire-Bretagne jako przykład ograniczania presji na zasoby wodne na terenach poboru wody pitnej.
Oprócz działań produkcyjnych, firma aktywnie działa w obszarze zieleni miejskiej, oferując rozwiązania służące zazielenianiu elewacji i konstrukcji budynków oraz szeroki wybór roślin przystosowanych do różnych warunków klimatycznych i środowiskowych. W asortymencie Javoy znajdują się m.in.:
Javoy współpracuje również z firmami zajmującymi się systemami zielonych konstrukcji (np. pergole, zielone ściany, zielone ekrany), dostarczając im roślinność oraz doradztwo w zakresie doboru gatunków. Dzięki temu szkółka odgrywa istotną rolę w rozwoju zielonej infrastruktury miejskiej, która wspiera retencję, redukcję efektu miejskiej wyspy ciepła oraz poprawę mikroklimatu.
Całość działań Javoy – zarówno recykling wody, jak i produkcja roślin dla zielonej infrastruktury – czyni tę szkółkę przykładem nowoczesnego podejścia do produkcji roślin, w którym efektywność gospodarki wodnej, odpowiedzialność środowiskowa i potrzeby adaptacji miejskich są traktowane jako jeden spójny system.
PODSUMOWANIE
W ciągu dwóch dni zobaczyliśmy, jak różnorodne i skuteczne mogą być rozwiązania stosowane przez samorządy i instytucje we Francji.
Wspólne działania partnerów Gov4Water pokazują, że odpowiedzialne gospodarowanie wodą to nie tylko infrastruktura – to zmiana podejścia, myślenia i planowania.
Olivet, Orlean i Javoy udowadniają, że adaptacja do zmian klimatu może przynosić realne korzyści mieszkańcom: większy komfort, więcej zieleni, lepszą retencję i bardziej odporną przestrzeń publiczną.
To inspiracja, którą zabieramy do naszego regionu – wraz z gotowością do dalszej współpracy i wdrażania najlepszych europejskich praktyk.
